Bazylika Wniebowzięcia
Najświętszej Marii Panny

Sanktuarium Matki Bożej Miłosierdzia

Klasztor popauliński
obecnie
Kolegium ojców Jezuitów (SI)

Matka Boża Starowiejska
koronowana
8 września 1877 roku
rekonoracja
10 września 1972 roku

data nadania tytułu 
bazyliki mniejszej 
27 sierpnia 1927 roku



Archidiecezja Przemyska

 width=

W roku 1359, król Kazimierz Wielki nadał akt lokacyjny dla osady leżącej nad rzeką Stobnica jako Brzozów. W 1384 roku wieś i  pobliski Domaradz przekazano jako ofiarę biskupom przemyskim. W tym samym czasie na południe od wsi założono miasto, które posiadało taką samą nazwę. Pierwszą wzmiankę o przemianowaniu dawnej Brzozowej na Starą Wieś spotyka się w roku 1460. Z czasem istniejący już kościół starowiejski staje się filialnym, przynależnym do parafii Brzozów. Taki stan będzie miał miejsce aż do połowy XIX wieku.
Chlubą miejscowości jest monumentalna, późnobarokowa bazylika, konsekrowana w roku 1760 przez biskupa przemyskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Budowniczymi bazyliki i przyległego do niej klasztoru byli ojcowie paulini. Obecnie opiekują się nią ojcowie jezuici, którzy mają w klasztorze starowiejskim swój nowicjat.
W  drugiej połowie XVII wieku w Starej Wsi znajdował się drewniany kościół posiadający trzy ołtarze. Zapewne zostały one przeniesione do wzniesionego w jego miejscu w 1698 r. nowego pw. Najświętszej Marii Panny. W inwentarzu tego kościoła z roku 1729 wymieniony jest cudowny obraz Zaśnięcia i Wniebowzięcia Matki Bożej, który już wówczas znajdował się w głównym ołtarzu i był przedmiotem kultu. Stara Wieś, miejscowość nad Stobnicą, od południa graniczy z Brzozowem. Widoczna z daleka okazała świątynia to największe sanktuarium Maryjne na obszarze wykraczającym poza granice Pogórza Dynowskiego. W roku1384 wieś wraz z Domaradzem na okres kilku wieków darowana była biskupstwu przemyskiemu. Z czasem miasto Brzozów staje się centrum rozległego klucza dóbr biskupich, zaś osada wiejska przyjmuje nazwę Stara Wieś. Na przełomie lat 1726 i 1727 ks. Franciszek Goźliński, proboszcz brzozowski i kanonik przemyski, samorzutnie zobowiązał się przekazać biskupowi Aleksandrowi Fredrze 80 000 złp. z przeznaczeniem na uświetnienie kościoła starowiejskiego. Wówczas to bp Fredro podejmując tę inicjatywę zwrócił się do prowincjała paulińskiego na Jasnej Górze o. Konstantego Moszyńskiego z propozycją sprowadzenia do Starej Wsi paulinów, gdzie podjęto by budowę nowego murowanego kościoła i klasztoru. W styczniu i sierpniu 1728 roku podpisano odpowiednie umowy. W dokumentach tych jako fundatorzy występują bp A. Fredro i ks. F. Goźliński. W lutym 1728 roku przybyli do Brzozowa pierwsi paulini. W  czerwcu tego samego roku paulini przejęli w opiekę starowiejski kościół. Początkowo mieli tutaj rezydencję, a od 1731 roku konwikt. Wówczas zaczęli posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Od lutego1766 roku otworzyli w Starej Wsi nowicjat. Po przybyciu do Starej Wsi paulini podjęli się dzieła budowy murowanego kościoła i klasztoru.
Przy budowie, zwłaszcza świątyni, działali najprawdopodobniej artyści sprowadzeni z zagranicy. Późnobarokową bryłę kościoła zdobią wewnątrz bogate podziały architektoniczne, a jego dwuwieżowa fasada była porównywana z fasadą kościoła w Spital am Phym w Austrii, będącą dziełem architekta J.M. Prunnera. Sam budynek klasztorny zatracił podczas późniejszych przeróbek wiele ze swego pierwotnego wyglądu. 2 VII 1760 r. nowy kościół został konsekrowany przez biskupa przemyskiego, Wacława Hieronima Sierakowskiego, pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W dniu tym cudowny obraz Zaśnięcia i Wniebowzięcia Matki Bożej został uroczyście przeniesiony do obecnej świątyni. Kilkanaście lat później dawny drewniany kościół starowiejski został rozebrany. W okresie 58 lat pobytu w Starej Wsi paulini godnie propagowali kult cudownego obrazu. W 1784 roku cesarz Józef II podpisał dekret kasacyjny Konwentu Paulinów w Starej Wsi. W oparciu o decyzje władz austriackich 5 IV 1786 r. kościół, klasztor i folwark popauliński przeszły na własność Funduszu Religijnego.
W okresie 1786-1821 administratorem świątyni starowiejskiej był proboszcz z Brzozowa. Raz w miesiącu odprawiał on, lub w jego zastępstwie któryś z wikarych brzozowskich, w kościele w Starej Wsi mszę świętą.
20 stycznia 1821 r. biskup przemyski, Antoni Gołaszewski przesłał cesarzowi Franciszkowi I suplikę, w której prosił o ofiarowanie popaulińskiego klasztoru w Starej Wsi przybyłym z Białorusi jezuitom. Po wyrażeniu zgody pierwsi jezuici zamieszkali w pałacu biskupim w Brzozowie w październiku1821 roku. W drugiej połowie grudnia 1821 r. komisje rządowa i biskupia po dokładnej lustracji przekazały jezuitom klasztor starowiejski. Po wydarzeniach Wiosny Ludów zarzucono jezuitom współudział w ruchach wyzwoleńczych. 7 maja 1848 r. cesarz austriacki Ferdynand I podpisał dekret banicyjny, na mocy którego wszyscy jezuici mieli opuścić monarchię.
W okresie od lipca 1848 do czerwca 1852 roku kościół starowiejski znowu obsługiwali księża z Brzozowa. W czerwcu tegoż roku cesarz Franciszek Józef zezwolił jezuitom na wznowienie działalności duszpasterskiej. W tym samym roku oddano jezuitom kościół i klasztor w Starej Wsi. 9 VII 1852 r. biskup przemyski, Franciszek Wierzchleyski, za zgodą brzozowskiego proboszcza, ks. Antoniego Załuskiego, wydzielił Starą Wieś z parafii Brzozów i erygował nową parafię.
Przy świątyni znajduje się wzniesiony współcześnie z kościołem klasztor, obecnie siedziba jezuitów. Późnobarokowy, murowany, dwupiętrowy, na piwnicach sklepionych kolebkowo. Klasztor był pierwotnie jednopiętrowy, zbudowany przez O.O. Paulinów z fundacji bp. Aleksandra Antoniego Fredry. Nazwisko architekta jest nieznane. Jezuici objęli klasztor w roku 1821 i nadbudowali drugie piętro kolegium. W dobudowanym skrzydle nowicjatu w przedłużeniu skrzydła północnego mieści się refektarz, asceterium i dormitorium nowicjuszy.
Na pierwszym piętrze, nad zakrystią kościoła znajduje się kaplica domowa pod wezwaniem św. Stanisława Kostki. Kaplica znana jest z pięknie wykonanego drewnianego stropu z rozetami w kasetonach. W drugiej połowie XIX wieku najważniejszym wydarzeniem tego okresu była koronacja obrazu Matki Bożej 8 września 1877. Koronatorem był arcybiskup Ludwik Jacobini, nuncjusz apostolski z Wiednia. Obecnie jest to wierna kopia, gdyż oryginał spłonął w "tajemniczych okolicznościach" 6 grudnia1968 roku pomnik kultury polskiej z przełomu XV i XVI wieku. W 1899 roku O. Ignacy Mellin SI w jubileusz 500-lecia legendarnego sprowadzenia obrazu do Starej Wsi zorganizował koronację górnej sceny obrazu.
W rocznicę 50-lecia koronacji cudownego obrazu w Starej Wsi ogłoszono również dokument Piusa XI z dnia 27 VIII 1927 roku nadający kościołowi pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Starej Wsi tytuł Bazyliki Mniejszej.

Stara_Wies_13.jpg
Stara_Wies_19.jpg
Stara_Wies_20.jpg
Stara_Wies_01.jpg
Stara_Wies_66.jpg
Stara_Wies_65.jpg
Stara_Wies_12.jpg
Stara_Wies_17.jpg
Stara_Wies_06.jpg
Stara_Wies_35.jpg
Stara_Wies_32.jpg
Stara_Wies_53.jpg
Stara_Wies_52.jpg
Stara_Wies_33.jpg
Stara_Wies_34.jpg
Stara_Wies_31.jpg
Stara_Wies_55.jpg
Stara_Wies_57.jpg
Stara_Wies_38.jpg
Stara_Wies_36.jpg
Stara_Wies_56.jpg
Stara_Wies_68.jpg
Stara_Wies_67.jpg
Stara_Wies_41.jpg
Stara_Wies_46.jpg
Stara_Wies_73.jpg
Stara_Wies_48.jpg
Stara_Wies_51.jpg
Stara_Wies_49.jpg
Stara_Wies_47.jpg
Stara_Wies_44.jpg
Stara_Wies_45.jpg
Stara_Wies_71.jpg
Stara_Wies_61.jpg
Stara_Wies_63.jpg
Stara_Wies_62.jpg
Stara_Wies_59.jpg
Stara_Wies_58.jpg
Stara_Wies_70.jpg
Stara_Wies_72.jpg
Stara_Wies_69.jpg